รวมถาม-ตอบ วิกฤตเศรษฐกิจในอดีต ทำนายอนาคตได้ไหม

Blackcat
26 ก.ค. 26
17:01
92 views

วิกฤตเศรษฐกิจในอดีต ทำนายอนาคตได้ไหม ได้เพียงบางส่วน ประวัติศาสตร์ช่วยให้เห็นรูปแบบที่วิกฤตมักเดินซ้ำรอยเดิม แต่ไม่อาจบอกได้ว่าครั้งต่อไป จะเกิดเมื่อไหร่และรุนแรงแค่ไหน ซึ่งงานศึกษาวิกฤตการเงินย้อนหลังพบว่า วิกฤตนี้ยังเกิดซ้ำอย่างสม่ำเสมอ ทั้งในประเทศที่พัฒนาแล้ว และประเทศกำลังพัฒนา

วิกฤตเศรษฐกิจในอดีตช่วยทำนายอนาคตได้ยังไง?

ช่วยได้ในแง่ของสาเหตุและรูปแบบ แต่ช่วยไม่ได้ในเรื่องของช่วงเวลา โดยงานวิจัยของ IMF ชี้ว่าวิกฤตในอดีตกับปัจจุบัน มีจุดที่คล้ายกันมาก แต่สถิติการทำนายภาวะถดถอยล่วงหน้า กลับแทบไม่เคยสำเร็จเลย

วิกฤตเศรษฐกิจคืออะไร?

วิกฤตเศรษฐกิจ (Economic Crisis) คือ ภาวะที่ระบบเศรษฐกิจของประเทศ หรือของโลกประสบปัญหาอย่างรุนแรงและฉับพลัน จนทำให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจหยุดชะงัก ชะลอตัว หรือหดตัวอย่างรวดเร็ว ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อภาคธุรกิจ สถาบันการเงิน และประชาชนทั่วไป

วิกฤตเศรษฐกิจครั้งสำคัญในอดีตมีอะไรบ้าง?

ครั้งใหญ่ที่สุดคือ The Great Depression ปี 1929-1941 และลากยาวนานกว่าทศวรรษ จนถึงช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 (2013-11-22) [1] อีกครั้งคือ วิกฤตการเงินโลกปี 2007-2009 ที่ Lehman Brothers ล้มละลายในเดือนกันยายน 2008 และภาวะถดถอยสหรัฐฯ สิ้นสุดในเดือนมิถุนายน 2009 อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ Federalreservehistory

วิกฤตเศรษฐกิจในอดีตมีสาเหตุร่วมกันอะไรบ้าง?

สาเหตุที่พบซ้ำ คือการกู้ยืมที่ขยายตัวเร็วเกินไป ร่วมกับราคาสินทรัพย์อย่างอสังหาริมทรัพย์ ที่พุ่งขึ้นจนความเชื่อมั่นเกินจริง ก่อนจะสะดุดเมื่อมีตัวกระตุ้น เหมือนที่เกิดกับ วิกฤตซับไพรม์ จากตลาดสินเชื่อที่อยู่อาศัยของสหรัฐอเมริกา

ตัวอย่างวิกฤตการเงินทั่วโลกหนัก ๆ ที่เกิดขึ้นมีอะไรบ้าง?

จากการหาข้อมูลของผู้เขียนพบว่า วิกฤตการเงินทั่วโลกหนัก ๆ เช่น

วิกฤตราคาน้ำมันโลก : เกิดจากการที่กลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (OPEC) ควบคุมการผลิตและขึ้นราคาน้ำมันอย่างกะทันหัน จนเกิดภาวะ Stagflation (เงินเฟ้อสูงพร้อมกับเศรษฐกิจตกต่ำและว่างงาน)
วิกฤตหนี้สินลาตินอเมริกา: เกิดจากประเทศในลาตินอเมริกา อาทิ บราซิล เม็กซิโก และอาร์เจนตินา กู้หนี้ต่างประเทศจำนวนมหาศาล และไม่สามารถชำระคืนได้ จนลุกลามกระทบระบบธนาคารโลก
วิกฤตการเงินเอเชีย หรือ “วิกฤตต้มยำกุ้ง”: จุดเริ่มต้นคือการลอยตัวของค่าเงินบาทในประเทศไทย ก่อนจะแพร่ระบาดออกไปในแถบประเทศเอเชีย จนลุกลามไปถึงรัสเซียและบราซิล
วิกฤตฟองสบู่ดอตคอม: วิกฤตนี้เกิดจากการเก็งกำไรในหุ้นกลุ่มบริษัทเทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ต ที่พากันล้มจนส่งผลให้เศรษฐกิจของสหรัฐฯ และตลาดหุ้นทั่วโลกเกิดการชะลอตัว
วิกฤตการเงินโลก หรือ “วิกฤตแฮมเบอร์เกอร์”: มีจุดเริ่มต้นจากตลาดอสังหาริมทรัพย์และสินเชื่อซับไพรม์ในสหรัฐอเมริกา จนนำไปสู่การล่มสลายของสถาบันการเงินยักษ์ใหญ่อย่าง Lehman Brothers และกลายเป็นวิกฤตเศรษฐกิจถดถอยครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่ยุค Great Depression ดังที่ยกตัวอย่างไปด้านบน

วิกฤตต้มยำกุ้งปี 1997 ทำให้ GDP ไทยหดตัวกี่เปอร์เซ็นต์ในปี 1998?

จากข้อมูลที่รายงานโดย Oxford Business Group ระบุว่า GDP ไทยหดตัวราว 7.6% ตามตัวเลขธนาคารโลก ส่งผลให้ในช่วงนั้นคนไทยจำนวนมาก ต้องตกอยู่ในภาวะยากจน (2018-08-07) [2]

ตลาดหุ้นสหรัฐฯ ร่วงลงกี่เปอร์เซ็นต์ในวิกฤตซับไพรม์ปี 2008?

ดัชนี S&P 500 ร่วงลงราว 57% จากจุดสูงสุด 1,565.15 จุดเมื่อ 9 ตุลาคม 2009 ลงมาปิดที่ 676.53 จุดเมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2009 และใช้เวลากว่า 5 ปี กว่าจะกลับขึ้นไปทำจุดสูงสุดใหม่ในเดือนมีนาคม 2013 (2026-03-09) [3]

ทำไมนักเศรษฐศาสตร์จึงทำนายเวลาเกิดวิกฤตได้ยาก?

เพราะนักพยากรณ์มักประเมินความรุนแรงต่ำเกินไป ซึ่งงานของ IMF ที่ศึกษา 63 ประเทศในช่วงปี 1992 – 2014 พบว่าทั้งภาคเอกชนและภาครัฐพลาดเหมือนกัน อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ IMF

การเกิดวิกฤตเศรษฐกิจปัจจุบันต่างจากอดีตอย่างไร?

วิกฤตเศรษฐกิจในปัจจุบันไม่ได้เป็นเพียง “ปัญหาทางสภาพคล่องการเงิน” เหมือนในอดีต แต่เป็น “ปัญหาโครงสร้างและความไม่แน่นอนรอบด้าน” ทั้งเรื่องเทคโนโลยี ภูมิรัฐศาสตร์ และการเปลี่ยนแปลงเชิงสังคม ซึ่งทำให้ทั้งภาครัฐและเอกชน ต้องเน้นการสร้างความยืดหยุ่น และการบริหารความเสี่ยง มากกว่าการพึ่งพามาตรการกระตุ้นระยะสั้น

ธุรกิจและประชาชนควรเตรียมรับมือวิกฤตครั้งต่อไปอย่างไร?

ไม่ว่าจะเป็นภาคธุรกิจหรือประชาชน กุญแจสำคัญที่สุดคือ “การตั้งรับอย่างไม่ตระหนก และไม่ประมาท” โดยเน้นการมีวินัยทางการเงิน เช่นการเก็บเงิน ออมเงิน หรือสำรองเงินฉุกเฉิน การใช้ข้อมูลข่าวสารเพื่อประเมินความเสี่ยงอย่างใกล้ชิด และการพร้อมปรับตัวให้ยืดหยุ่นเข้ากับทุกสถานการณ์อย่างรวดเร็ว

สรุป วิกฤตเศรษฐกิจในอดีตช่วยทำนายอนาคตจริงหรือ?

ช่วยได้ในแง่ของการเรียนรู้รูปแบบและเตรียมตัว แต่ช่วยไม่ได้ในแง่การระบุเวลาและความรุนแรง โดยอดีตชี้ชัดว่าหนี้ที่พอกพูนและฟองสบู่สินทรัพย์มักนำไปสู่ปัญหา ส่วนตัวจุดชนวนของแต่ละครั้งอาจต่างกัน การมีกันชนทางการเงินที่ดี จึงใช้ได้จริงมากกว่าการเดาวันที่จะเกิดวิกฤต