
รวมถาม-ตอบ พระพรหม เคยเป็นเทพสูงสุดในยุคไหน
- Blackcat
- 44 views

พระพรหม เคยเป็นเทพสูงสุดในยุคไหน พระพรหม เคยเป็นเทพสูงสุด ในช่วงปลายยุคพระเวทต่อเนื่องถึงยุคมหากาพย์ ก่อนที่นิกายบูชาพระวิษณุ พระศิวะ และ เทวี จะเข้ามาแทนที่ในยุคปุราณะ
พระพรหม เคยเป็นหนึ่งในเทพสำคัญที่สุด ของศาสนาฮินดู มีสถานะเทียบเท่า หรือเหนือกว่า พระวิษณุ และพระศิวะ ในบางยุค ก่อนที่บทบาทจะค่อย ๆ ลดลงจนแทบไม่มีวัดบูชาโดยตรงในปัจจุบันเลย
พระพรหม เคยเป็นเทพสูงสุด ในช่วงปลาย ยุคพระเวท ต่อเนื่องถึง ยุคมหากาพย์ ก่อนที่นิกายบูชา พระวิษณุ พระศิวะ และเหล่าเทวีจะเข้ามาแทนที่ในยุคปุราณะ ซึ่งสอดคล้องกับหลักฐาน ในมหากาพย์มหาภารตะ ที่ยกให้ พระพรหม เป็นเทพสูงสุดในไตรเทพร่วมกับ พระศิวะ และ พระวิษณุ
บทบาทเด่นชัดของ พระพรหม อยู่ในช่วงปลายยุคพระเวทถึงยุคมหากาพย์ ราว 500 ปีก่อนคริสตกาล – 500 ปีหลังคริสตกาล โดยพัฒนามาจากเทพผู้สร้าง ในยุคพระเวทดั้งเดิมอย่างประชาบดี (8 กรกฎาคม 2026) [1]
มหากาพย์มหาภารตะ ซึ่งจบสมบูรณ์ราวคริสต์ศักราช 400 คริสตกาล ถึง 200 ปี หลังคริสตกาล (30 กรกฎาคม 2026) [2] ระบุบทบาท พระพรหม ชัดเจนในฐานะผู้สร้าง ผู้รักษาระเบียบ และผู้ประทานความรู้
ในยุคหลังพระเวท พระพรหม ยังเป็นเทพสำคัญ และมีนิกายบูชาของตนเอง ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 2-6 แต่เมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 7 บทบาทของพระองค์ก็เสื่อมถอยลง เนื่องจากนิกายบูชาพระวิษณุและพระศิวะเติบโตแทนที่ในคัมภีร์ปุราณะ อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ Fandom
แนวคิดเกี่ยวกับ พระตรีมูติ เริ่มปรากฏขึ้นในยุค อุปนิษัทช่วงหลัง (ราว 200 ปีก่อนคริสตกาลจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 2) ซึ่งปรากฏชื่อของเทพ 3 องค์ ได้แก่ พระพรหม พระวิษณุ และ พระศิวะ และเริ่มเด่นชัดมากขึ้นยุคปุราณะ ซึ่งจะเป็นยุคที่เริ่มมีการแต่งเทวตำนานต่าง ๆ และมีการระบุหน้าที่ของตรีมูรติอย่างชัดเจน ได้แก่ พรหมเป็นผู้สร้าง พระวิษณุเป็นผู้รักษา และ พระศิวะเป็นผู้ทำลาย (11 กุมภาพันธ์ 2022) [3]
ปัจจุบันไม่ได้มีตัวเลขที่ชัดเจน และวัดในอินเดียส่วนใหญ่ไม่ได้อุทิศให้กับ พระพรหม และมีเพียง วัดพรหมะ ปุษการะ หรือ จาคัตปิตา พรหมะ มันดีร์ ตั้งอยู่ในรัฐราชสถาน ประเทศอินเดีย ซึ่งเป็นหนึ่งในวัดที่มีการอุทิศแด่ พระพรหม โดยเฉพาะที่ยังคงเด่นชัดอยู่
ตำนานปุราณะ เล่าว่า พระพรหม โกหกเรื่องการค้นหาปลายสุดของศิวะลึงก์ ในการประชันกับ พระวิษณุ ทำให้ท่านถูกลดสถานะลง ผู้ศรัทธาจึงหันไปนับถือ พระวิษณุ และ พระศิวะ เป็นหลักมาจนถึงปัจจุบัน
เกี่ยวข้องโดยตรง ซึ่งมีตำนานของคำสาปที่พบได้บ่อย ๆ คือ เรื่องแรก คือการโกหกเรื่องปลายสุดของศิวะลึงก์ ข้างต้น ส่วนอีกเรื่องคือ พระนางสาวิตรีสาปให้โลกลืม พระพรหม ในฐานะเทพ และจะได้รับการบูชาที่ ปุษการะ เท่านั้น ซึ่งทั้งหมดล้วนอธิบายเหตุผล ที่วัดพระพรหมเหลือน้อยในปัจจุบัน
ศาลพระพรหมเอราวัณสร้างขึ้น หลังพราหมณ์ฮินดู แนะนำให้สร้างเพื่อขจัดเคราะห์ร้าย ระหว่างก่อสร้างโรงแรมเอราวัณ แม้ชื่อ “เอราวัณ” จะมาจากช้างสามเศียร พาหนะของพระอินทร์ แต่ความเชื่อแบบไทยได้ผสมผสานคุณลักษณะของ พระพรหม เข้ากับ พระอินทร์ จนกลายเป็นการบูชาแบบผสมผสานฮินดู พุทธ และความเชื่อพื้นถิ่นไทย มากกว่าการบูชาตามคัมภีร์ฮินดูดั้งเดิม

พระพรหม เคยครองสถานะเทพสูงสุด ในช่วงปลายยุคพระเวทต่อเนื่องถึงยุคมหากาพย์ ก่อนบทบาทจะค่อย ๆ จะเริ่มเลือนหายไปในยุคปุราณะ ด้วยเหตุผลที่ตำนานอธิบายไว้หลายฉบับ ทั้งเรื่องคำโกหกและคำสาป ทำให้ปัจจุบันวัดที่บูชา พระพรหม โดยเฉพาะหลงเหลืออยู่เพียงหยิบมือเดียวจากทั่วโลก

